HET WEERZIEN

Locatie
Spoorlaan 72 Tilburg/Veemgebouw 2e verdieping, Eindhoven
Schrijver
Arnoud-Jan Bijsterveld

In april 1934 vluchtte de negenjarige Lore Samson met haar ouders en haar twaalfjarige broer Alfred vanuit het Duitse Rijnland naar Tilburg vanwege de toenemende anti-Joodse maatregelen in Duitsland. Vader Joseph was in de Eerste Wereldoorlog gewond geraakt en zijn moed was beloond met een IJzeren Kruis. In Tilburg verdiende hij de kost als vertegenwoordiger in leer en schoenen. Het gezin betrok een mooi huis aan Bosscheweg 418 (nu Spoorlaan 72).

Via school maakt Lore snel nieuwe vrienden, niet-Joodse en Joodse. Lore is actief in de padvinderij . Ze gaat op kamp en heeft daar veel plezier. Ze is vaak te vinden op de tennisbaan en in het zwembad. Na de lagere school gaat Lore naar de HBS.

Maar dan wordt in augustus 1941 bekendgemaakt dat Joodse kinderen niet langer naar de reguliere scholen mogen. Eigenlijk moet Lore naar de Joodse middelbare school, die pas in februari 1942 in ’s-Hertogenbosch van start zal gaan. Lore zit in haar eindexamenjaar en wil koste wat het kost haar diploma halen op de HBS in Tilburg. Haar ouders vragen toestemming om Lore toch toe te laten tot het eind­examen. Ze beroepen zich op de oorlogsonderscheiding van haar vader. Zolang Lore niet naar school mag, houden haar klasgenoten haar op de hoogte van de leerstof. Haar wiskundeleraar komt thuis langs met huiswerk.

In augustus 1942 komt de deportatie van Joden uit Tilburg op gang. In maart 1943 duikt de familie Samson onder in de Deken Sandersstraat. Maar in de vroege ochtend van 15 juni doet de Tilburgse politie een inval in het buurpand. Moeder en zoon Samson vluchten de straat op, maar vader kan vanwege de oorlogswond aan zijn been niet rennen. Lore moet kiezen: rent ze haar moeder en broer achterna of blijft ze bij haar vader? Ze besluit bij haar vader te blijven en wordt met hem gearresteerd. De volgende ochtend worden ze over­gebracht naar de gevangenis in ’s-Hertogenbosch. Dankzij vaders IJzeren Kruis worden ze niet meteen gedeporteerd en pas in december 1943 overgebracht naar Kamp Westerbork. Een maand later worden Lore en haar vader naar Theresienstadt gebracht, het concentratiekamp voor de ‘geprivilegieerden’.

Lores moeder Alice en haar broer Alfred zitten onderge­doken in een kippenhok op een boerderij in Westelbeers. In september 1944 worden ze bevrijd en ze weten dat goede nieuws via Londen door te brieven aan Lore en haar vader in Theresienstadt.

In april 1945 mag Lore vanuit het concentratiekamp een brief schrijven naar haar moeder en broer in Tilburg. Ze schrijft: “Lievelingen, als jullie me toch eens konden zien. Ik ben 1,71 m lang en weeg 62 kilo. Prima. Mijn rode wangen zijn er nog steeds en soms doe ik zelfs lippenstift op! Theresienstadt is een klein stadje en we kunnen hier vrij wandelen. De natuur is hier heel mooi en we gaan vaak naar buiten, naar het platteland. We gaan ook vaak naar concerten of toneelstukken en hebben hier ook al opera’s gezien.” Alice en Alfred kennen Lore. Ze weten hoe zij haar brief moeten lezen. Het tegendeel van wat zij schrijft is waar…

Op 8 mei 1945 worden Lore en haar vader bevrijd. Op 22 juni arriveren ze eindelijk in Eindhoven, waar ze zoals zovelen in het Philips Veemgebouw worden opgevangen. Lore schrijft meteen een briefkaartje naar haar moeder en broer:

Liefste schatten,
Vader en ik zijn zo juist gearriveerd. Het is heel goed met ons. We zijn in Eindhoven in het Philipsgebouw, noodlazaret in de eerste verdieping 18A. Kom zo spoedig mogelijk. Veel liefs en zoenen. Vader en Lore.
Repatriëringscentrum in het Philips Veemgebouw op Strijp S in Eindhoven, 1945.
Kort daarna wordt het gezin herenigd.

Terug in Tilburg pakt Lore de draad meteen weer op. Ze kiest resoluut voor het zionisme. Op 16 juni 1946 trouwt ze met Avri Steinberg in de Tilburgse synagoge. Samen vertrekken ze naar Palestina om daar de Joodse staat op te bouwen. Voortaan gaat Lore Samson door het leven als Ore Shinan.

Historisch kader Terugkeer uit de kampen
Na lange reizen keerden veel overlevenden uit werk-, gevangenis- of concentratiekampen na de bevrijding terug naar Brabant. Er waren opvangcentra opgezet waar deze mensen  werden opgevangen en geregistreerd. Hier kregen ze een behandeling tegen luizen en ondergingen ze een medische keuring. In Eindhoven stond één van de grootste opvangcentra in Nederland, het Veemgebouw, een leegstaand pakhuis van Philips. Vele repatrianten kwamen hier aan, om vervolgens naar huis te reizen en op zoek te gaan naar overlevende familieleden. Bij thuiskomst troffen zij niet altijd aan waar zij op gehoopt hadden. Huizen waren vernield en familieleden bleken overleden.

Lees hier over de terugkeer van Nederlandse Joden uit de kampen: https://www.verzetsmuseum.org/museum/nl/kinderen/voorkant/bevrijding/bevrijding,thuiskomst

Bronnen:

FOTO
Alfred en Lore op hun fietsen naast hun huis in Tilburg
(Afbeelding: Foto Collectie Addi Shinan, Israël)

SAMENWERKENDE PARTNERS

REUNION

Location
Spoorlaan 72 Tilburg /Veemgebouw 2nd floor, Eindhoven
Author
Arnoud-Jan Bijsterveld
In April 1934, nine-year-old Lore Samson, her parents, and her 12-year-old brother, Alfred, fled to Tilburg from the German Rhineland to escape increasing anti-Semitism in Germany. Joseph, Lore’s father, was injured in the First World War and his courage was rewarded with an Iron Cross. In Tilburg he earned a living as a leather and shoe salesman. The family moved into a beautiful house at Bosscheweg 418 (now Spoorlaan 72).

At school, Lore quickly made new friends, Jewish and non-Jewish alike. She was an active scout. She went to camp, where she had great fun with her friends, and could often be found on the tennis court or in the pool. After primary school, Lore went on to High School.

But then, in August 1941, the announcement came: Jewish children were no longer allowed to attend mainstream schools.

Lore would have to go to the Jewish secondary school, which wouldn’t start until February 1942 in ‘s-Hertogenbosch. Lore was in her final year and wanted to graduate from the High School in Tilburg at all costs. Her parents asked permission for Lore to sit the final exam. They tried to convince the school using her father’s war medal. When Lore wasn’t allowed to go to school, her classmates kept her up to date on the coursework and her maths teacher brought homework to the house.

 

In August 1942, the deportation of Jews from Tilburg began, and in March 1943, the Samson family went into hiding on the Deken Sandersstraat. But in the early hours of 15 June, Tilburg police raided the neighbouring building. Lore’s brother, Alfred, fled to the street with their mother, but their father’s war wound left him unable to run. Lore had to choose: run after her mother and brother or stay with her father? She decided to stay with her father and they were arrested together. The next morning, they were transferred to the prison in ‘s-Hertogenbosch. Thanks to her father’s Iron Cross, they weren’t deported straight away, so they weren’t transferred to the Westerbork concentration camp until December 1943. A month later, Lore and her father were taken to Theresienstadt, the concentration camp for the ‘privileged’.

Lore’s mother, Alice, and her brother, Alfred, went into hiding in a chicken coop on a farm in Westelbeers. In September 1944, they were liberated and they were able to tell Lore and her father the good news in Theresienstadt using letters sent through London.

In April 1945, Lore was allowed to write a letter from the concentration camp to her mother and brother in Tilburg. She wrote, “My dearest ones, if you could see me now. I am 1.71 m tall and weigh 62 kilos. No problems. My red cheeks are still there and sometimes I even put on lipstick! Theresienstadt is a small town and we can walk around freely. It is very beautiful here and we often go outside, to the countryside. We also often go to concerts or plays and have already seen operas here.” Alice and Alfred knew Lore well. They knew how to read her letter, and the truth was the opposite of what she wrote…

 

On 8 May 1945, Lore and her father were liberated. On 22 June, they finally arrived in Eindhoven, where they were routed, like so many others, through the Philips Veemgebouw. Lore immediately wrote a postcard to her mother and brother:

“Dearest ones,

Father and I have just arrived. We are doing fine. We are in Eindhoven in the Philips building, in the military hospital on the first floor, 18A. Come as soon as possible. Lots of love and kisses. Father and Lore.

Repatriation centre in the Philips Veemgebouw at Strijp S in Eindhoven, 1945.

Shortly afterwards, the family was reunited.

Back in Tilburg, Lore immediately picked up where she left off and made a decisive choice to become a Zionist. On 16 June 1946, she married Avri Steinberg in the Tilburg synagogue. Together, they left for Palestine to help build the Jewish state. From then on, Lore Samson would be known as Ore Shinan.

 

PHOTO
Alfred and Lore on their bikes next to their house in Tilburg
(Picture: Addi Shinan Photo Collection, Israel)

PARTNERS