JE ZULT MAAR DE EERSTE ZIJN

Schrijver
Karin van Berkel en Tjeu Cornet
Locatie
Graf van de onbekende soldaat, Oude-Willibrorduskerk, Waalre
Thema
Inval mei 1940

De meesten van de duizenden Nederlandse soldaten die stierven in de Tweede Wereldoorlog, sneuvelden in het begin, bij de inval van de Duitsers. Ze hoefden daarvoor niet eens verwikkeld te zijn in een gevecht. Ook het eerste Brabantse slachtoffer bevond zich 10 mei 1940 op het verkeerde moment op de verkeerde plek.

 

Student

Dick Johan van Toor uit Eindhoven was 22 jaar toen de oorlog uitbrak en hij onder de wapenen werd geroepen. Omdat hij medicijnen studeerde werd hij verkenner bij de 5e Compagnie van de School Reserve Officieren Geneeskundige Troepen. De compagnie was gelegerd in de Hojel-kazerne te Utrecht.


Schrik

In de kazerne komt op 7 mei 1940 de opdracht binnen dat exact honderd man op weg moeten naar het militair hospitaal van Oud-Beijerland. Korporaal Dick van Toor gaat mee. Een aantal dagen verstrijkt voordat de compagnie op 10 mei inderdaad vertrekt. En hoe. Behalve een helm en uniform hebben de mannen nauwelijks iets van een uitrusting. Niemand heeft bijvoorbeeld een gasmasker, en alleen de sergeant heeft een pistool. Zelfs de Rode Kruis-armbanden voldoen niet aan de internationale voorschriften. Dit gezelschap bereikt ’s ochtend om kwart over elf het Maasstation in Rotterdam. Alsof er niets aan de hand is. Want een paar uur eerder was dit station nog in handen van de Duitsers. Er wordt nog flink gevochten.

De jongens schrikken zich een ongeluk van wat zij aantreffen. Hun is niet verteld dat Rotterdam zo onder vuur ligt. Ongewapend als ze zijn proberen ze ongezien van het station weg te komen. Eerst kruipen ze onder wagons door, dan gaan ze voorzichtig het station uit om via het Haringvliet en de Nieuwe Haven de legerplaats aan het Oostplein te bereiken. Maar de Nederlandse mariniers die het Haringvliet bewaken, hebben ter verdediging de bruggen een meter opgehaald. De hospikken moeten daarom één voor één een sprongetje maken. Dat trekt de aandacht van de Duitsers, die direct het vuur openen. Een aantal jongens raakt gewond. Ook Dick van Toor wordt getroffen. Een scherpschutter schiet hem vol in de buik. Zijn makkers weten hem nog uit het strijdgewoel te dragen. Maar niet veel later sterf Dick aan zijn verwondingen.

Geen troost

Gesneuveld op 10 mei 1940 is Dick van Toor het eerste Brabantse oorlogsslachtoffer. De verdere lotgevallen van zijn compagnie zullen hem nauwelijks tot troost zijn geweest. De sergeant moet werkelijk met zijn mannen leuren om hen onder te brengen op plekken waar zij nuttig werk zouden kunnen doen. Nergens in de stad blijkt er behoefte aan extra medische assistentie. Uiteindelijk zijn aan het eind van de dag de manschappen in kleine groepjes bij verschillende commando’s weggezet.   

 

Op 1 maart 1946 werd Dick Johan van Toor begraven in de Oude Willibrorduskerk in Waalre.
Iets eerder had een groep Brabanders al het initiatief genomen om daar de Brabantse gesneuvelden te herdenken, bij een gedenkteken voor de onbekende soldaat. In plaats van een onbekende soldaat werden op die plek echter de overblijfselen van Dick van Toor gelegd. Het kerkje in Waalre is nu het officiële Brabantse monument waar jaarlijks op 12 september een herdenking wordt gehouden.

SAMENWERKENDE PARTNERS