FRIEDRICH LAMM OF DIEDRICH LEMM: WHAT’S IN A NAME?

Schrijver
Irene van Kemenade
Locatie
Moerdijk
Thema
Inval mei 1940

In het Brabantse dorp Moerdijk waren in mei 1940 zo’n 500 Nederlandse soldaten gelegerd. Er was een bruggenhoofd ingericht ter verdediging van de Moerdijkbrug. Op 10 mei werd de Duitse aanval door het 1e Regiment Fallschirmjäger ingezet. Binnen anderhalf uur was de tegenstand gebroken als gevolg van slecht materieel en inadequate bevelvoering aan Nederlandse kant.

We zijn verraden!

De blamage van de snelle bezetting is voor veel Moerdijkers moeilijk te verteren en men zoekt een zondebok. Die wordt gevonden in de persoon van Oberleutnant (Eerste Luitenant) Friedrich (Fritz) Lamm die in de jaren twintig en dertig lang in het nabijgelegen buurtschap Zwartenberg heeft gewoond en gewerkt en ook Moerdijk op zijn duimpje kent. Lamm, die tijdens de Eerste Wereldoorlog al aan Duitse zijde zou hebben gevochten, zou het dorp verraden hebben. Hij leidde zijn Duitse kameraden naar strategische punten, in de regio waar hij en zijn gezin in de jaren daarvoor zo liefdevol waren opgenomen. De schande! Dat hij sneuvelt door Nederlands vuur wordt door de dorpelingen dan ook beschouwd als genoegdoening voor zijn laakbare daad.

Decennialang duikt dit verhaal in uiteenlopende bronnen op en wordt het gebruikt als verklaring voor de snelle vijande­lijke overname. De verhalen zijn soms zeer ongeloofwaardig. Zo schrijft een korporaal in zijn memoires dat Lamm op 7 mei 1940 op zijn aangeven door de Marechaussee zou zijn gearresteerd in Moerdijk. Toch heel bijzonder dat Lamm drie dagen later als parachutist vanuit Duitsland gedropt wordt.

De mythe ontrafeld

Nader onderzoek wijst pas rond 2008 (!) uit dat meerdere aspecten van deze hardnekkige mythe op zijn minst ongeloofwaardig zijn. Parachutist Fritz Lamm zou in 1940 zo’n veertig jaar zijn geweest. Dat is uitzonderlijk oud voor een elite-eenheid als de Fallschirmjäger, waar normaal gesproken alleen jonge, topfitte militairen deel van uitmaken. Bovendien maken de oorlogsverslagen van de 7e en 8e compagnie geen melding van een eerste luitenant Fritz Lamm; luitenant Dietrich Lemm wordt wel genoemd. Toeval?

Navraag bij officiële Duitse instanties (Werhmacht, veteranen, oorlogsgravenstichting) maakt duidelijk dat er noch een Lamm vermist wordt, noch een Fritz Lamm gesneuveld is op 10 mei 1940. Dat laatste geldt overigens wel voor luitenant Dietrich Lemm. Dit kan geen toeval meer zijn? Beide namen moeten wel haast verwisseld zijn in de hectiek van die meidagen. De op die dag gesneuvelde Duitsers worden in eerste instantie begraven in de kloostertuin te Moerdijk. Op het graf staat een provisorisch houten kruis met de naam van de gesneuvelde. Een vergissing lijkt snel gemaakt.

Dus toch Fritz Lamm!

En Friedrich Lamm dan? Uit de trouwregisters van Zeven­bergen blijkt dat er in de jaren dertig daadwerkelijk een 
gezin Lamm in Zwartenberg woonde met vader Friedrich en zoon Fritz (een van vijf kinderen). Van het gezin Lamm is 
bekend dat zoon Fritz in 1944 ‘ergens aan het westfront’ sneuvelde. Vader Friedrich, die bij de marine diende, overleed in 1983. Beiden hebben dus aantoonbaar niets met de nederlaag in 1940 te maken gehad.

Dit verhaal is gebaseerd op de zoektocht van Pim Monné naar Fritz Lamm. Deze zoektocht duurde van 2001 tot 2008. In 2014 richtte hij in Prinsenbeek de Stichting Weest op uw hoede op, een mobilisatiemuseum.

FOTO
Rouwadvertentie Dietrich Lemm (Afbeelding: Onderzoek Richard Schoutissen – Stichting Oorlogs­slachtoffers – www.oorlogsslachtoffers.nl en “Collectie A.M.A. Goossens / Kennispunt Mei 1940”, z.j.)

Bekijk nog meer verhalen in dit thema

SAMENWERKENDE PARTNERS